Mặt dựng kính trong kiến trúc tối giản: Xu hướng định hình không gian đương đại

Mặt dựng kính - từ “vỏ bọc” đến ngôn ngữ kiến trúc tối giản

Trong vài thập niên gần đây, kiến trúc tối giản (Minimalism) đã trở thành một trong những xu hướng phổ biến trong thiết kế công trình hiện đại. Phong cách tối giản hướng đến loại bỏ mọi yếu tố thừa để tôn vinh hình khối, ánh sáng và bản chất vật liệu. Với đặc tính trong suốt, phản chiếu và dẫn sáng tự nhiên, kính trở thành vật liệu chủ đạo trong việc định hình tinh thần “ít hơn nhưng tốt hơn - less but better”.

Mặt dựng kính tạo nên hiệu ứng thị giác đẹp mắt, phản chiếu các hiện tượng bầu trời trong ngày

Mặt dựng kính cho phép công trình thể hiện hình khối rõ ràng, ranh giới mờ ảo và sự liền mạch giữa trong và ngoài. Khi các chi tiết điểm nối, đường gờ, thanh nhôm định hình được tinh giản, khối kiến trúc trở nên nhẹ nhàng, thanh thoát, đúng với tinh thần của Minimalism.

Trên thế giới, tại các thành phố New York, Chicago, Los Angeles hay Seattle, có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt công trình dân cư và thương mại cao cấp ứng dụng hệ tường kính lớn.

Trong đó, nhiều dự án sử dụng mặt dựng kính trong suốt nhằm tạo hiệu ứng liền mạch giữa nội thất và cảnh quan đô thị. Xu hướng thiết kế này cũng đang lan rộng trong nhiều loại hình công trình khác như bảo tàng, thư viện hay trung tâm văn hóa, nơi các nhịp kính từ sàn đến trần được ưu tiên để tạo tầm nhìn, đồng thời thể hiện tinh thần kiến trúc bền vững và hiện đại.

“The Tower at PNC Plaza” ở Pittsburgh sử dụng kính siêu trong Starphire

Tại Việt Nam, xu hướng kiến trúc tối giản ngày càng được ưa chuộng, đặc biệt ở các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM hay Đà Nẵng - nơi nhu cầu về không gian mở, ánh sáng tự nhiên và tính thẩm mỹ tinh tế ngày càng tăng. Vì vậy, các sản phẩm kính ứng dụng cho mặt dựng ngày càng có yêu cầu khắt khe.

Sản phẩm kính cần đáp ứng về kỹ thuật, hiệu quả năng lượng và tiện nghi vi khí hậu. Trong ảnh là Kính Low-E (bên trái) và Kính Solar Control (bên phải) của Viglacera với cấu trúc 2 lớp giúp tăng độ truyền sáng và giảm thất thoát năng lượng. Ảnh: Viglacera

Nghệ thuật phối màu vật liệu: Kính, nhôm, đá, gạch trong mặt dựng tối giản

Nguyên tắc, xu hướng và cách áp dụng

Về nguyên tắc, phối màu trong mặt dựng cần được xem xét trên cơ sở cân bằng giữa độ tương phản, sắc độ và bậc giá trị (value).

Do đặc tính phản chiếu và truyền sáng, sắc độ của kính biến đổi theo cường độ và hướng ánh sáng tự nhiên. Khi phối hợp với các vật liệu đặc như nhôm, đá hay gạch cần dự đoán trước sự thay đổi sắc độ để đảm bảo tính ổn định thị giác cho mặt đứng công trình.

Chẳng hạn, kính siêu trắng mang lại sắc trung tính và độ trong cao, giúp phô bày chính xác màu tự nhiên của các vật liệu xung quanh. Còn kính chống phản quang và kính có màu lại điều chỉnh sắc độ tổng thể, tạo độ sâu cho mặt phẳng đứng, đồng thời làm thay đổi nhận thức thị giác về khối lượng và tỷ lệ.

Việc kết hợp các vật liệu sáng như kính siêu trắng với nhôm màu bạc hoặc đá sáng màu sẽ tạo nên cảm giác nhẹ nhàng, thanh thoát, trong khi phối hợp các vật liệu tối như kính chống phản quang sậm với nhôm đen hoặc đá granite tối lại gợi cảm giác vững chãi, sang trọng.

Ứng dụng kính siêu trắng giúp “phô bày” nội thất và kết nối với thiên nhiên

Bên cạnh đó, kính siêu trắng có xu hướng khuếch tán ánh sáng, làm giảm độ bão hòa của vật liệu đặc phía sau. Vì vậy, những công trình sử dụng loại kính này, hệ thống chiếu sáng ban đêm thường được thiết kế theo hướng “bù màu” để tái hiện đúng tông sắc mà kiến trúc sư mong muốn.

Ngược lại, các loại kính chống phản quang hoặc kính tiết kiệm năng lượng có nhuộm màu sẽ tạo độ phản xạ mạnh, có thể khiến công trình thay đổi diện mạo hoàn toàn theo góc nhìn và điều kiện thời tiết.

Do đó, nghệ thuật phối màu trong mặt dựng kính đòi hỏi sự am hiểu sâu về đặc tính quang học của từng vật liệu, đồng thời yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa thiết kế kiến trúc, kỹ thuật chiếu sáng và lựa chọn vật liệu hoàn thiện.

Cam Hải House – công trình tối giản, hiện đại với sự kết hợp hài hòa giữa kính, nhôm và đá

Xu hướng quốc tế trong những năm gần đây cho thấy sự dịch chuyển mạnh mẽ từ tư duy “phô trương vật liệu” sang “tối giản nhưng có điểm nhấn”.

Tại Việt Nam, xu hướng phối màu cũng dần đi theo hướng hòa quyện giữa tính hiện đại và bản sắc địa phương, thể hiện qua việc kết hợp kính và nhôm với các vật liệu mang tính truyền thống như đá tự nhiên hay gạch nung. Cách làm này không chỉ tạo ra hiệu ứng thị giác độc đáo mà còn góp phần hình thành một ngôn ngữ kiến trúc mang bản sắc vùng miền, cân bằng giữa công nghệ và văn hóa.

Cung thiếu nhi tỉnh Khánh Hòa và nghệ thuật phối màu, phối hợp các loại vật liệu khác với mặt tiền kính

Phối hợp tỷ lệ giữa kính với nhôm, đá, gạch

Tỷ lệ giữa các vật liệu không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn liên quan trực tiếp đến hiệu năng năng lượng, độ bền kết cấu và cảm nhận không gian. Window-to-Wall Ratio (WWR), hay còn gọi là Glass-to-Wall Ratio, là tỷ lệ giữa diện tích kính và các vật liệu bao xung quanh. Đây là một thông số quan trọng giúp cân bằng giữa ánh sáng tự nhiên, hiệu quả năng lượng và biểu hiện hình khối.

Khi tỷ lệ này thấp (dưới 30%), công trình mang cảm giác vững chắc và phù hợp với khí hậu nhiệt đới nơi bức xạ mặt trời mạnh và nhu cầu kiểm soát nhiệt lớn. Trong trường hợp này, lớp kính sẽ thường được kết hợp với đá hoặc gạch làm vật liệu chủ đạo, còn kính sẽ đóng vai trò điểm nhấn, giúp công trình giữ được bản sắc địa phương mà vẫn có tính hiện đại.

Khi WWR trung bình (khoảng 30-50%), công trình đạt được sự cân bằng giữa kính và các vật liệu khác. Mức tỷ lệ này phù hợp cho các tòa nhà văn phòng hoặc trung tâm thương mại, nơi yêu cầu tối ưu hóa ánh sáng tự nhiên mà vẫn đảm bảo tính riêng tư và hiệu quả năng lượng.

Khi WWR vượt trên 50%, mặt dựng gần như được bao quanh bởi các lớp kính, tạo diện mạo nhẹ, thoáng và đương đại, song đòi hỏi giải pháp kỹ thuật cao như kính tiết kiệm năng lượng hoặc hệ kính nhiều lớp để kiểm soát tải nhiệt và chói sáng.

Mặt dựng nhôm kính - bề mặt chính là kính, kết hợp với khung nhôm

Tỷ lệ vật liệu cần điều chỉnh linh hoạt theo khí hậu, công năng và hướng chiếu sáng. Ở các hướng nắng mạnh (Đông, Tây, Nam) nên chọn vật liệu đặc như đá hoặc gạch để giảm hấp thụ nhiệt. Ngược lại, ở hướng Bắc có thể tăng diện tích kính để tận dụng ánh sáng tự nhiên.

Việc phân vùng này giúp công trình đạt hiệu quả năng lượng tổng thể mà vẫn đảm bảo thẩm mỹ mặt đứng. Đồng thời, tỷ lệ giữa khung nhôm và kính cũng cần cân bằng giữa khả năng chịu lực, yêu cầu thẩm mỹ và chi phí thi công, tránh khung quá dày gây chia nhỏ tấm kính hoặc quá mảnh làm giảm ổn định kết cấu.